Polu 4 Édiş Usuli (uygurca)

4 Xil Poluni Étish Usuli

1 Göshlük Polu

[Xuruchi] Gürüch ikki yérim kilogiram, ebjesh yagh 500 giram, zire muwapiq, gösh bir kilogiram, soqqan qelempur muwapiq, sewze bir yérim kilogiram, kawawichin (xajo) muwapiq, piyaz bir tal, tuz muwapiq miqtarda.

[Étish Usuli] 1. Gürüchni pakiz tazilap, soghuq yaki ilman su bilen 3-4 qétim yuyup, sewze qelemche, piyaz yalpaq, gosh 140 giram chongluqta toghrilidu.

2. Qazan?gha yaghni quyup, qaidige muwapiq yaxshi daghlighandin kéyin, gösh sélinidu. Gösh sel qorulghandin kéyin, piyazni sélip gösh bilen bille qoruymiz. Piyaz sarghayghandin kéyin, sewzini sélip azraq tuz sépip arilashturup yene qorulidu.

3. Sewze qorulup toq sériq rengge kirgende, zire, qelempur sélip sewze bilen arilashturup bolghandin kéyin, qaynaq su quyup, pes otta 50-60 minut sim-sim qaynitilidu. Andin tuz temini tengshep, otni peseytip, yuyup teyyarlan?ghan gürüch sélinidu. Ochaqta köyüwatqan ot tartiwétilip, choghda pishurulidu. Su gürüch yüzidin bir santimétr öpchöriside kötürülüp turushi, gürüch sélin?ghandin kéyin qazan tekshi qaynitilishi lazim. Tekshi qaynimisa, polu ala bolup qalidu.

4. Gürüch sélishtin burun zirwekning tuz temini tengshiwélish kérek. Gürüch sélinip bolghanda, bolupmu gürüch suni sümürüp bolghanda tuz temini tengshesh qiyin. Ashning süyi tartilip bolghanda, bir nechche yérige tayaqche sanjish kérek. Bundaq qilghanda, gürüchning yüzidiki su astigha chüshüp qaynaydu. Astidiki hor üstige chiqip, gürüchning hemme yérige hor tégip, gürüchning pishishigha imkaniyet tughulidu. Qazanning süyi asasen tügigende ash demlinidu. Ashning dem yéyish waqti gürüchning miqtari we sortigha baghliq. Ash dem yégendin kéyin, ashni yaxshi örüp, arilshturup usush kérek. Dastixan?gha polo bilen bille soghuq qorumilar keltürülse téximu yaxshi.

[Alahidiliki] Bu xil polu toy we bashqa chong merikiler üchün we aililer üchün omumlashqan bir xil normal polu türi. Polu dégende omumen poluning mushu türi nezerde tutulidu. Bu poluning renggi sériq, parqiraq, mezzilik, qattiq-yumshaqliqi muwapiq, temlik bolidu.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------


2
Tuxum Basqan Polu

[Xuruchi] Gürüch ikki kilogiram, aqmuch muwapiq, su yéghi 500 giram, piyaz bir tal, sewze bir kilogiram, soqqan zire muwapiq, tuxum altidin sekkizgiche, tuz muwapiq miqtarda. Chilighan höl purchaq uni (fungmenze) 35 giram.

[Étish usuli] 1. Tuxumni chéqip, sériqining ichidiki uruqluqi éliwétilip, uninggha tuz, purchaq uni sélip arilashturup tuxum shirisi yasilidu.

2. Sewze qelemche, piyaz yalpaq toghrilidu. Gürüch pakiz tazilan?ghandin kéyin issiq su bilen 3-4 qétim yuyulidu.

3. Qazan?gha zighir yéghi quyup yaxshi daghlap (zighir yéghi pes otta uzaq daghlinidu), yüzidiki köpüki yoqilip qipqizil rengge kirgende, yaghqa tuxum shirisini bir chömüchtin 3-4 parche tuxum poshkili yasilidu.

4. Daghlan?ghan yaghqa piyazni sélip daghlap, sewzini sélip qorup, kéterlik tuz we su quyup qaynitilidu. Sewze qaynawatqanda zire, aqmuch sélinidu. Zirwekning tuz temini tengshep, gürüch sélinip, tekshi pishurulidu. Qalghan usullar «Göshlük polu» pishurushqa oxshaydu. Ash piship ligenlerge usqanda, üstige tuxum poshkilidin ikkidin bésip dastixan?gha keltürülidu.

[Alahidiliki]Polu parqiraydu, mezzilik, gösh bolmisimu boliwéridu.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

3
Beqesem Polu

[Xuruchi] Gürüch bir kilogiram, piyaz bir tal, gosh bir kilogiram, tuz muwapiq miqtarda, yagh bir kilogiram (xoraydighini 175 giram), dora-dermekler muwapiq, sewze bir kilogiram, purchaq uni muwapiq, tétitqu (wéyjing) azraq.

[Étish Usuli] 1. Qoyning loq göshini hejmi bir santimétr chongluqta népiz yalpaqlap toghrap, uninggha tuz, sugha chilighan purchaq uni, tétitqu sélip arilashturup qoyulidu. Sewzini qelemche, piyazni yapilaq toghraymiz.

2. Qazan'gha yagh quyup, 6-7 derije qizitip, göshni sélip qorup (gösh bir-birige chaplashmay pishishi lazim), qizarghanda süzüp élip qoyulidu, gürüch pakiz yuyulidu.

3. Yaghqa piyaz sélip sarghaytip andin sewzini sélip, tuz, dora-dermekler bilen bille qorughandin kéyin su quyup 20-25 minut sim-sim qaynitilidu. Andin qorulghan göshni, gürüchni sélip demlep pishurup demleymiz. Göshni ash dem yégendin kéyin arilashtursimu bolidu.

[Alahidiliki] Gösh we gürüchi yumshaq, bir ash, bir gosh, renggi ala-bula chirayliq.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

4
Noqut Polu

[Xuruchi] Gürüch ikki kilogiram, qelempur muwapiq, yagh 500 giram, kawawichin muwapiq, gösh bir kilogiram, su bir yérim kilogiram, noqut 500 giram, piyaz 500 giram, tuz muwapiq.

[Étish Usuli]1. Noqut qazanda bir qétim qaynitilip, yumshighandin kéyin süzüp élinidu. Gürüchni pakiz tazilap, tuzluq su bilen 3-4 qétim yuyup, sugha bir saet chilinidu. Gösh 15 giram chongluqta, sewze qonaqtek chongluqta, piyaz yalpaqlap toghrilidu.

2. Qazan?gha yagh quyup, yagh yaxshi daghlan?ghanda piyazni sélip, piyaz sarghayghanda toghralghan sewzini sélip, ittik otta 10-15 minut qoruymiz, xuruchlar yérim pishqanda tuz quyup yene qorup, qaynaqsu quyup 15-20 minut qaynitip, qelempur, kawawichin sélinidu. Yaxshi pishurup yumshitilghan noqutni sélip üstige gürüchni sélip, gürüch bilen noqut uzun chilap yumshitilghachqa, su köp ketmeydu. Gürüch bilen noqut pishqanda ash 20-25 minut demlinidu. Ash dem yégendin kéyin ashni yaxshi arilashturup ligenlerge ussup dastixan?gha keltürülidu. Dastixan?gha turuptin qilin?ghan soghuq sey yaki qétiq keltürülse téximu yaxshi bolidu.

(Poluning Bughday polu, Yarma polu, Enjan polu, Kawapliq polu, Ash manta, Shadi polu, Aq ash, Toy polusi, Toxu basqan polu, Sériqmay polusi, Bette polu, Sütlük polu, Qiymiliq polu, Bihi polusi, Tatliq polu, Qéza basqan polu, Mash-gürüch polusi dégen türlirimu bar bolup, ularni ögenmekchi bolsingiz Toxti Baqi ependining «Uyghur Taamliri» namliq kitabini sétiwéling, Shinjang Xelq Sehiye Neshriyati 2005-yili 3-ay 1-bésilishi, bahasi 22 yüen)

Eng axirqi qétim Muxbir teripidin Jüm Iyul 22, 2005 8:56 pm da özgertildi, jem'iy 2 qétim özgertildi.

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !